Het buitensluiten van de Turkse bovenklasse en de effecten

Naar aanleiding van een coup poging op 15 juli 2016, werden in Turkije massaal docenten, intellectuelen en leger-officieren ontslagen en/of gedetineerd. De ingreep van de regering Erdogan volgde op een periode van ruime kredietverlening aan de populaire middenklasse. Het volgen van het effect op de economische orde en op internationale verhoudingen is leerzaam voor andere regio’s zoals de onze.

Het afgelopen jaar is de groei van de Turkse economie afgenomen. Het land kampt met een zware economische crisis. Bij de lokale verkiezingen van eind maart heeft Erdogan een symbolische klap gehad. Zijn partij heeft het burgemeesterschap in Ankara, Istanbul en Izmir verloren maar al met al is de AK vrij sterk gebleven. De verkiezingsuitslag is een signaal van de kiezers dat zij niet blij zijn met de economische situatie. De terugslag zal de komende kwartalen aanhouden.

Volkskrant ++ Groei van de Turkse economie

Hoop is dat hervormingen worden doorgevoerd, zodat de economie weer op een sterke voet kan staan. Maar de electorale afstraffing is niet van dien aard dat Erdogan zich onder druk gezet voelt.

Voor de verkiezingen heeft hij beloofd dat ná de verkiezingen een moment komt voor structurele hervormingen. Minister van financiën Albayrak presenteert volgende week een plan waarin een aantal financiële maatregelen door-rollen. Hij gaat kijken wat de regering kan doorvoeren, wat haalbaar is. Alle investeerders hebben hoop gebouwd op die maatregelen waarmee Turkije weer het groeipad zou kunnen opgaan.

Maar de vraag is of de AK niet al veel te ver op een bepaalde weg is afgedwaald. En of een weg terug is middels het draaien aan financiële knoppen. De huidige regering is een onderdeel van het probleem.

Gemaks geld

Kredietbubbel in Turkije

De populaire kredietverschaffing aan Turkse particulieren zien we de afgelopen half jaar iets terugvallen maar er is een enorme vlucht geweest tussen 2004 en nu. Op zich zou kredietgroei kunnen: het land financialiseert. Nederland heeft dat ook gehad. Maar wél is ordelijke groei van sociale economie nodig. Als de rente hoog blijft, levert het problemen op.

Inmiddels is meer dan de helft van de totale economie geleend:

Externe schuld van Turkijke als percentage van het BNP

Slechts 6 procent van de schulden is in lira’s, het overgrote deel in dollars en euro’s. Nu komen we op het grootste probleem: als door de inflatie de dollar en de euro voor hen torenhoog in koers stijgen, dan kun je wel raden dat hun schuld mee stijgt. De jaarlijkse handelstekorten tellen op tot deze schuld. Kom daar maar eens uit met een paar leuke hervormingen.

Het gaat voornamelijk om kortlopende buitenlandse schulden in de private sector. De overheid heeft een tekort op de lopende rekening, ook dat moet gefinancierd worden. In monetair beleid zijn eind vorig jaar enkele stappen genomen. Die werden vlak voor de verkiezingen teniet gedaan: De centrale bank was inconsistent en ondoorzichtig, investeerders zijn daar niet niet dol op. Tot op heden worden aflopende buitenlandse schulden nog volgens afspraak afbetaald. Van belang is dat het vertrouwen van investeerders terugkomt, zodat de buitenlandse kapitaalstromen die het land zo nodig heeft, blijven stromen.

De Turkse overheid moet een keuze maken voor fiscale hervormingen en/of kapitaalrestricties voor het steunen van de lira. Op fiscaal front moeten ze zorgen dat de overheidstekorten niet oplopen. Wil men monetaire verkrapping doorvoeren, dan is verhogen van het renteniveau onafwendbaar.

De verkiezingen laten een afnemend vertrouwen zien van de bevolking in de regering. De komende hervormingen doen de Turkse economie op korte termijn alleen maar verder krimpen. Je ziet nu dat de achterban tevreden wordt gehouden met de voedselprijs: groente en fruit worden onder de marktwaarde verkocht opdat de bevolking kan omgaan met de hoge inflatie. Dat soort maatregelen zorgt enigszins dat de klappen worden opgevangen. Maar aan de andere kant gaat Turkije door een zware recessie heen. De werkloosheid is opgelopen tot boven de 13%, het hoogste niveau sinds 2009. Binnenlandse steun voor de regering kan verder afnemen.

Als men zaken op financiële wijze op orde wil brengen, zou er geld bij moeten voor het uitzingen van de crisis. Erdogan zal hoogstwaarschijnlijk niet aan de IMF om hulp vragen, een optuigen van een noodfonds ligt niet voor de hand en speelt op het moment niet. De huidige regering is een deel van het probleem, en niet van de oplossing. Óf het buitenland moet bloeden óf het electoraat van Erdogan. Hoe dan ook zal dit politieke consequenties hebben.

Voorbereid

Turkije is het schoolvoorbeeld van het succes van populisten, zegt de Turkse journaliste Ece Temelkuran. Voor alle andere landen schreef ze een waarschuwingsboek. “Dan zijn jullie beter voorbereid dan wij waren.”

Zie je, dat is nu precies wat ze bedoelt. Dat linkse-leraren meldpunt van Thierry Baudet, ‘dat is toch krankzinnig’! “Vijf jaar geleden hadden jullie je dit toch niet kunnen voorstellen? Precies dit is bij ons in Turkije ook gebeurd. Leerlingen die in het geniep opnamen maakten van wat hun leraren in de klas zeiden, en vervolgens gingen klikken bij de autoriteiten.”

“Jullie”, daarmee bedoelt ze ‘ons’ in Nederland en Europa. “Jullie kunnen wel net doen alsof het bij jullie anders is in dan in Turkije, omdat wij een andere cultuur hebben of omdat wij moslims zijn of zo, maar dit is wat populisten met je land doen. Je kunt er op wachten. Het is een kwestie van tijd.”

Dezelfde boot

Ece Temelkuran neemt geen blad voor de mond; niet in haar nieuwe boek Verloren Land, niet in interviews en niet in publieke debatten. De journaliste (1973) is één van de belangrijkste critici van de Turkse president Erdogan. Ze noemt zichzelf een getuige van de ‘geleidelijke politieke en morele ondergang’ van haar land. “Turkije”, zo zegt ze, “is de perfecte case study voor het opkomend populisme.”

Turkse journaliste Ece Temelkuran

De politiek van Erdogan is een nieuw project dat mensen zoals Temelkuran niet accepteren. Dat is de reden waarom ze al een tijdje in de Kroatische hoofdstad Zagreb woont. “Turkije is niet langer mijn land, maar ik mis het. Ik mis mijn grote tuin in Istanbul, aan de rivier, tussen twee bruggen vol met fruit. Alles is veranderd, maar ik denk dat de hele wereld is veranderd. We waren helemaal alleen in Turkije, maar nu zit iedereen in dezelfde boot.”

En dat, zegt ze, biedt hoop. “Voor de eerste keer zijn we verbonden, er komt een nieuwe generatie die het beter kan aanpakken. En let op mijn woorden, het zijn de jonge vrouwen die het maken.”

Dank aan de analyses van RTL-Z, het Financieel Dagblad en het Algemeen Dagblad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Mogelijk gemaakt door WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: